การขึ้นหลัง
ข้อ ๑. เมื่อม้าใหม่ได้ฝึกผูกเครื่องม้าพร้อมและสามารถเคลื่อนที่ได้เรียบร้อยในทุกฝีเท้ากับเข้าใจเชื่อฟังในเสียงของผู้ฝึกเป็น อย่างดีแล้ว ก็ควรจะได้ฝึกการขึ้นหลัง
การขึ้นหลังนี้ควรกระทำในโรงฝึกหรือพื้นที่ผิดในตอนท้ายของบทเรียน ให้ผุ้ช่วยคนหนึ่ง ยืนที่ตอนหัวม้ามีเชือกบังเหียนผูกติดกับห่วงของขลุมและคอยปลอบม้า ให้ผู้ช่วยคนที่สองยืนทางด้านขวาของม้ายึด สายบังเหียน ปากอ่อนด้วยมือขวาและจับโกลนขวาไว้ด้านซ้ายของม้า ยึดสายบังเหียนปากอ่อนไว้ด้วยมือซ้าย แล้วยกขาผู้ขี่ที่งอ ไว้ส่งให้ขึ้น หลังมา
ข้อ ๒. การขึ้นหลังควรกระทำเป็น ๓ ขั้น คือ
ขั้นที่ ๑ ผู้ฝึกใช้มือทั้งสองกดลงบนหลังม้าหรือจะยึดบนก้อนหินใหญ่หรือสำหรับขึ้นม้าก็ได้ แล้วทาบตัวลงไปบนหลังม้า เพื่อให้ม้ามีความรู้สึกกับน้ำหนักกด
ขั้นที่ ๒ ผู้ฝึกนอนทาบขวางอาน ผู้ช่วยทางด้านซ้ายยกขาขึ้นเพื่อให้ม้าคุ้นเคยกับน้ำหนักที่อยู่บนหลัง
ขั้นที่ ๓ เมื่อผู้ฝึกนอนขวางอยู่อย่างในขั้นที่ ๒ แล้ว ผู้ช่วยทางด้านซ้ายก็ช่วยจับเท้าซ้ายของผู้ฝึกใส่เท้าไปในโกลน ตอนนี้ผู้ฝึกใช้เท่ายันโกลนแล้วยกเท้าขวาข้ามท้ายม้าแล้วค่อยๆ หย่อนตัวลงนั่งบนอานอย่างช้าๆ ต่อจากนี้ผู้ช่วยจับเท้าขวาใส่เข้าไปในโกลนขวา อย่าเพิ่งจูงเดินไปข้างหน้าจนกว่าม้าจะยืนนิ่ง ให้ทำการขึ้นม้าและลงม้าเป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ความมุ่งหมายที่ปฏิบัติเป็นขั้นๆ ดังนี้ ก็เพื่อควบคุมม้าให้อยู่ในความควบคุมโดยแท้จริง และเพื่อไม่ให้เกิดอุบัติเหตุขึ้น
ข้อ ๓. เมื่อปฏิบัติการขึ้นหลังได้เป็นที่เรียบร้อยแล้วก็ให้ผู้ช่วยจูงม้าเดินไปข้างหน้าด้วยเชือกยังเหียนแล้วจูงเดินเป็นวงกลม ควรจัดให้มีสายโกลนอันหนึ่งคล้องคอม้า (สายคอ) ไว้ เพื่อช่วยเหลือผู้ขี่และป้องกันการกระตุกม้าด้วยสายบังเหียน
ข้อ ๔. การลงจากม้าใน ๒-๓ คราวแรกนั้น หลังจากยกขาขวาข้ามท้ายม้าแล้ว ผู้ขี่ควรถอดเท้าซ้ายออกจากโกลน แล้วจึงค่อยๆ เลื่อนตัวลงมาเหยียบดินอย่างช้าๆ
ข้อ ๕. ในการขึ้นม้าและลงม้านั้น ต้องระมัดระวังอย่าให้ปลายเท้าซ้ายไปถูกตัวม้าได้
ข้อ ๖. ในการขึ้นหลังม้านี้หากม้ามีความกลัวหรือประสาทอ่อน ก็ควรใช้เครื่องบังตา การกระทำเป็นนิจสินจะทำให้ม้าเช่นนี้เรียบร้อยได้
การขี่ม้าครั้งแรก
ข้อ ๑. บทเรียนแรกนั้นควรให้ม้าเดินและวิ่งเรียบในทางตรงอย่างอิสระ แล้วสอนให้หยุดให้นิ่งโดยเฉพาะในเวลาขึ้นม้าและลงม้าทั้ง ๒ ข้าง
ข้อ ๒. มาตรฐานในการฝึกนี้ก็คือการเคลื่อนที่ไปข้างหน้าอย่างอิสระ ในขั้นต้นๆ ควรมี ผู้ช่วย
|
